Tôi đang bị thích bài này: https://www.youtube.com/watch?v=3d_MRFOyRt4
Đà Lạt con người quá.
Tôi biết DL như biết một con người. Đẹp đó, mà cũng điên. Hiểu đó, mà cũng lạ lùng. Ấm đó mà cũng lạnh lùng thay. Với tôi, sau chừng ấy những kỷ niệm tại mảnh đất này, DL áng chừng đã là quá quen, tôi những tưởng vậy, nhưng bi kịch là nó luôn xem tôi là một kẻ ở miền xa nào đó. Nói chung, tôi thì cụ thể còn DL thì sao cứ mãi chung chung. Đó là cái chốn cao nguyên kỳ quái, là nơi chẳng có chỗ nào cụ thể để đánh dấu lên bản đồ, là “À, finally, ta đã tới rồi, this is it, đây là DL!” Bạn biết vì sao không? Vì mọi quán quen ở mọi con dốc lạ mà bạn biết đều đã là DL, mọi nơi quanh đây đều là DL hết thảy, và đồng thời cũng chẳng có nơi nào thực sự là DL. Vậy, DL là ở mô? Mà cứ hễ đặt chân tới là có thể lạc ngay được, hay thật, nhưng cái sướng cũng nằm ngay tại điểm nghịch lý đó. Đó là một kiểu đi lạc rất Victor Hugo, rất đẹp đẽ, rất lãng mạn, lạc nhưng không lạc lõng, mà ngược lại, trong lòng DL luôn chở nặng một nỗi niềm vô cùng hân hoan, như cảm giác vẫn yêu quá một thân phận tuyệt vọng, là cái lạc mà tôi đã ngờ ngợ đoán trước được, hân hoan vì dẫu biết mình sẽ lạc nhưng tôi đã lại chọn trở về đây để mà lạc, đó là kiểu lạc “ngồi xuống đây nhanh lên bạn của tôi, rót tôi ly trà nóng tôi kể cho vài chuyện bi hài các thứ dưới đồng bằng chỗ tôi sống. Nghe nó rất là đồng bằng luôn.” Nói toẹt ra thì chẳng ai thích đi lạc vì người lớn thì sẽ thích hiểu, rất thích logic và kiểm soát mọi thứ, nhưng lạc ở DL thì lại khác, vốn dĩ từ đầu đó đã là một sự lựa chọn. Đó là wonder, chứ không phải wander.
Loanh quanh ở ĐL cũng có thể là một trải nghiệm rất thơ, chúng luôn gợi nhớ tôi về 9 chữ “Đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt” (Hi vọng bạn không đang cố đếm xem có phải 9 không vì tôi đã đếm hai lần rồi) trong bài Một Cõi Đi Về mà chính nhạc sĩ TCS đã từng bộc lộ bản thân ông cũng chưa thể hiểu hết những câu từ kỳ lạ đó. Đi lạc ở DL là kiểu lạc “bình thường thôi,” lạc tạm thời, lạc trong kế hoạch tổng thể, lạc mà biết mình đang lạc, lạc bình minh, lạc giác ngộ, lạc chứ không hề trôi. Lần nào cũng vậy, y như rằng, DL sẽ dắt tôi lạc một lúc, nó sẽ “thao túng” tôi tầm từ 15 đến 30 phút, đâu đó trong khoảng đấy, và cái sướng là tôi cứ để nó thao túng, tôi xem nó sẽ dắt tôi đến tận đâu, tới những chân trời nào, tôi chỉ đứng đó quan sát và thi thoảng lại cười vì cách nó dẫn tôi loanh quanh trông thật đáng yêu, nhưng lạ là tôi không thấy “mỏi mệt,” có đoạn nó sẽ cố làm tôi rối rối, cố làm tôi sợ, nhiều lúc tôi cũng giả vờ sợ cho nó vui để nó vẫn còn chơi với tôi. Có lẽ sâu bên trong, DL vô cùng cô đơn, chẳng riêng gì cái cây thông nọ.
Đúng như kế hoạch, tôi sẽ lại đánh xe loay hoay một lúc giữa rừng người nhấp nhô khúc gần bờ hồ, khung cảnh sẽ chứa rất nhiều những cái đầu đen trắng cao thấp, có người đội mũ có người đầu không, bên dưới phần đầu tóc là rất nhiều những khuôn mặt người không quen đang ra sức cười nói í ới, cố gắng gây chú ý giữa một đám đông lỏng lét bằng cách cất cao giọng đến khan cả cổ. Nhưng nếu nghe kỹ, tất thảy đều như đang lạc giọng và nghe giống hệt nhau như trong Anomalisa. Quanh khu chợ đêm bao giờ cũng trùng trùng những âm thanh xe cộ, đèn đóm xanh đỏ nhấp nhảy không ngừng, cảnh tượng kẹt xe quen thuộc này nếu trông từ trên cao sẽ như những cái hộp đen ngòm đang cố rướn nhích từng chút một theo chiều ngược kim đồng hồ, tạo ra những vòng xoay bất tận quanh những cái bùng binh to nhỏ như để lắp cho có bên dưới. Ngẫm lại, nếu một hệ thống không có những vòng xoay be bé kỳ diệu kia, mọi thứ phải chăng đã là bế tắc tuyệt đối. Và rồi, lạ kỳ thay, mười lần như một, đến cuối cùng đâu cũng sẽ lại vào đó, tôi sẽ lại ổn, tôi cứ tiến về phía trước, con đường lạ cứ đến rồi cũng sẽ thành quen, tôi muốn đến đâu rồi cũng sẽ ắt đến được nơi đó, quán nào cũng được, dốc nào cũng xong, tôi sẽ lại tìm thấy DL ở một góc phố quen nào đó. Miễn là sau khi đi lạc, tôi vẫn còn biết tôi muốn đến đâu. Miễn là cho đến sát-na cuối cùng, tôi vẫn còn biết tôi muốn gì.
Có lẽ tôi đã yêu mảnh đất này từ những ngày còn khá trẻ, nếu không muốn nói là có phần vội vàng. Nếu có thể kiếm đủ ăn và hoàn thành lý thuyết Chunks chắc sẽ có ngày tôi sẽ chọn chết dí ở cái đồi nào đấy ở Đà Lạt để mở quán nấu chữ. Mảnh đất này có cái lạnh ù ù về chiều tối, gió cứ thế cắt từng cơn lờ mờ trong cái thứ sương rất mịn kết thành từ những cơn mưa nặng hạt thi nhau chạy qua hằng hà những loại mái trong thành phố từ buổi sớm. Có lẽ, không một hạt mưa nào đành lòng rơi xuống vì kiếp làm mây đang là quá nhẹ nhàng phiêu lãng. Mây là tự do còn mưa là giá trị, đôi khi ta quên rằng hạnh phúc thực sự đang nằm phía sau tự do. Nhưng biết sao được tạo hóa, những hạt mưa cứ thế tích tụ đủ hơi nước căng mộng, tròn đầy dần lên rồi đến một lúc, dù muốn dù không, trĩu nặng quá rồi cũng phải rơi vì đó là lực G, là Gravity, lực trọng trường, là lực hấp dẫn giữa đất mẹ và những hạt mưa trời. Chúng rơi xuống cắt qua đủ thứ các loại ngói trên mặt đất, từ mái tôn, mái lá, mái ngói, tới những mái trường, bệnh viện, những tháp chuông nhà nguyện và kìa, cả những cánh chim lạc bầy cũng không thoát khỏi một số mệnh ướt nhem.
Những cơn mưa ở DL đôi lần thật lớn, thật rầm rộ nhưng cũng thật du kích, cả ngàn giọt mưa căng tròn rủ nhau rơi xuống chẳng hề đánh tiếng trước cho ai như cố tình đánh úp tất cả mọi sinh linh trong một thành phố buồn, để buồn lại càng buồn thêm. Và cứ thế, chẳng chó mèo nào thoát được một tiếng kêu, chẳng linh hồn nào thoát được một tiếng gọi. Những hạt mưa cứ thế lớn dần, rồi thi nhau, chúng cứ rơi thẳng đứng xuống, nếu không phải là do gió, chẳng hạt nào dám cãi lời cong đi dù là một ly. Chúng sẽ rơi vào chỗ cần rơi, từ đó vỡ ra và biến mất mãi vào lòng đất mẹ, đó là định mệnh bất biến của những hạt mưa. Những hạt mưa kia rơi xuống chẳng hề có trình tự, đúng ra là theo một trình tự mà dường như não người thời nay chưa thể trình tự hóa nổi. Và cái gì mắt ta không thấy ta sẽ quy chụp là không tồn tại, người lớn từ khi nào đã quen tư duy như vậy. Và rồi với những hạt không rơi trực tiếp vào đất sẽ chọn vỡ tan tành trên những mái tôn sắt nghe lộp độp đì đùng, những thanh âm đáng sợ với chó mèo nhưng nhiều lúc lại là bình yên tuyệt đối cho vài phận người quanh đây. Vì khi mưa họ có thể khóc mà chẳng ai biết. Thành phố đó còn có cả cái âm u giận hờn của một vùng đất nổi tiếng nhiều mây, lắm núi, đặc sệt sương mù đủ để hòa tan cả ký những tâm sự to nhỏ trong lòng hàng ngàn khách trọ mỗi ngày nhưng cũng thoáng chốc lại dở người, lại ễnh ương khẽ vén đi màn mây mờ để nhìn xuống cho rõ từng số phận, làm ló ra chút “nắng thủy tinh” lộng lẫy ngay đó thôi. Ngặt một nỗi, nắng vàng vừa sáng lại vừa nóng. Người ta lại một lần nữa phải sống lưng chừng, thay nhau mà hỏi rằng ”Thế rồi liệu tôi có thích nắng vàng hay không?” Ngay lúc lòng người vẫn còn đang bận băn khoăn nghi ngờ, nắng vàng sẽ rọi chiếu chạm vào mắt người, rồi mắt người sẽ mở ra, lần đầu tiên người sẽ thấy cái đẹp của đất trời, rồi người sẽ quên ngay đi những hạt mưa phùn vừa lún phún bay qua. Một cái gì đó rất khó đoán, rất vô thường, rất DL.
Nếu có một chiều nào tầm 5 giờ chiều, bạn đứng ở một căn gác mái ở một homestay nào đó trong khu vực loanh quanh nhà thờ Con Gà, đẩy cửa sổ ra, nhìn về phía tháp chuông, bên cạnh là tháp truyền hình cao vút chớp tắt những đèn điện vàng rực trông như tháp Eiffel trên TV, cảm nhận hơi lạnh vội vã phà vào phòng, ban đầu đó sẽ là cảm giác hơi mát mát, rất mát, rất dễ chịu, rất cao rộng, rồi lại tức thì khẽ rùng mình vì có hơi quá mát và đang dần vượt qua mức giới hạn nhiệt lượng đến từ hơi ấm tỏa ra từ cơ thể chỉ sau chừng vài phút. Đó là một cảm giác lưng chừng, là tiến thoái lưỡng nan, nửa muốn ngồi đó liều mình trải nghiệm cái lạnh thốc chảy qua da khi cái lạnh tê tái khẽ chạm vào từng lỗ chân lông, nửa muốn chạy đi lấy cái áo khoác hay vớ vội cái chăn dày trên giường quấn quanh thân, rồi ta sẽ nghe tiếng chuông nhà thờ đánh leng keng báo hiệu thánh lễ chiều 5h15, tiếng chuông vọng ra thanh thoát từng hồi như mời gọi các linh hồn tứ xứ trở về với Chúa, để nhớ rằng “sống trong đời sống cần có một tấm lòng.”
Tầng trời hôm nào may mắn sẽ mở hẳn làm 3 mảng màu rõ rệt. Phía trên cùng, xanh rực một màu lam da trời, làm nền cho các đám mây hình nấm trắng khổng lồ đang khẽ trôi lững lờ, ở đoạn giữa sẽ là một chút âm u xám nhẹ nơi đàn sẻ và những cánh én lâu lâu lại ẩn hiện vài con chao lượn không ngừng gọi nhau bằng những tiếng hót lanh lảnh chớp tắt từ xa nghe mà nao nao, đa phần sẽ cảm thấy nhớ nhà, nhớ về những người mẹ, nơi mọi thứ khởi tạo. Cái nao nao kia thường là có chút gợn buồn, buồn một nỗi bình yên, bình yên những vẫn cứ là buồn, buồn một nỗi thênh thang vô định, trải rộng ra đến hết chân trời, đó là cảm giác “feel blue,” nơi nào màu xanh còn ngự trị nơi đó hẵn vẫn còn buồn. Ở ngang tầm mắt, ngay phía dưới một mặt trời đang lặn là một mảng màu cam đỏ rất nổi bật. Mặt trời đỏ bé tí hon trên nền trời xanh xám. Sự sống động cuối cùng của một ngày đã chịu khó nán lại một lát trước khi mọi thứ chìm nhanh vào quên lãng, trước khi màn đêm chụp xuống nuốt chửng tất cả, trước cả khi thành phố chầm chậm lên đèn. Đà Lạt giăng lên một không gian thoáng có mùi vị của sự khắc kỷ vì có ai quen ai, dường như mọi sinh mệnh ta tình cờ chạm mặt ngoài kia hôm nay đều cũng như ta, họ chỉ là những khách trọ xa lạ, đều đến từ một “cơ sở lưu trú” nào đó thấp thoáng dưới những rặng thông và những ánh đèn vàng leo lắt đung đưa trong gió muộn. Mọi thứ xảy đến ở mảnh đất kỳ lạ này đều như muốn nhắc bạn, à, ra thế, ở đây dầu sao cũng chỉ là một cõi tạm, sao ta mãi vẫn còn hững hờ thế kia.
Sai gon, 3/5/2025
