Trong tim một Đà Lạt to to tôi có cho mình một điểm hẹn hò nho nhỏ, một chốn cây cỏ um tùm độ vài chục mét vuông nhưng đủ, quá đủ.
Đủ gì?
Đủ đỡ lấy đoạn đường hình sin đâu đó ngót hai thập kỷ của tôi, từ những ngày là sinh viên ngành máy bay, đến khi ra trường làm giữa bao la tàu biển, đến khi chọn xách ba lô nhảy lên Boeing đi học ở Banff, một ngọn núi trời Tây hùng vĩ, đến khi chọn bước lên Airbus trở về nhà vì muốn dấn thân làm điều gì đó có giá trị hơn, đến ngày liều lập team làm CM con chữ và âm thanh, đến ngày hoan ca ra sản phẩm online, đông đến đông đi, đến khi có gió, mát rồi lạnh, team và tim rụng ào ào như lá thu trong bão, đến khi chỉ còn chiếc lá cuối cùng như O’Henry đã viết, thực ra ai đọc cuốn này cũng đã biết chiếc lá cuối cùng không thể rơi rụng được nữa, một lý do rất nhân văn, đến khi chọn đứng lên học lại và thắp lại nắng hạ, đến khi, đến khi và đến tận bây giờ, đông đang đến, nhưng may trời còn cho sáng mắt để vẫn còn nhìn thấy mùa xuân đầu tiên.
Điểm hẹn nho nhỏ đó là Langbiang, nó chính xác là chóp đỉnh LangBiang. Nó vốn không có tên, nó là nó, núi là núi, tên là do nhân dân bộ tộc K’ho đặt cho nó để đỡ nhầm với các ụ đất na ná khác trên bản đồ đất đai Lâm Đồng. Con người là vậy, thích gọi tên, thích bẻ cong và tiệm cận mọi thứ. Cho nên ta nói, cái gì cũng có thể là chính chủ của một người trừ chính cái tên của họ. Cái tên Langbiang là ghép lại từ một chuyện tình trắc trở của Lang và Biang. Trớ trêu, tình yêu đơn giản, thẳng thóm còn chuyện tình luôn cố tiệm cận đơn giản, luôn cố đơn giản hóa chính sự đơn giản, chúa cong vênh. Cụ thể, vi phân tận cùng một đường cong ra vô cực số đoạn vẫn muôn đời chỉ là những tiệm cận đường thẳng mà thôi, vẫn là cong, chẳng bao giờ là tuyệt đối thẳng được. Vậy, từ đầu, thẳng hay không thẳng bản chất đã là một sự lựa chọn. LangBiang và người đều có chân. Núi có chân núi, người có chân người. Thế nhưng Langbiang không chạy, chả có cái núi nào cần chạy cả, chỉ có con người ta là cần. Vì đã là núi thì chạy đi đâu, có chạy đằng trời. Bao năm nó vẫn nằm lỳ ra đó, 4 mùa vẫn gọi một tên, tôi thì mãi lo dịch chuyển đó đây, bản thể nhảy múa. Nhưng không sao, đã là bạn thân thì có cần gặp nhau là mấy, nói là phụ, thấu hiểu là chính.
Làm sao để chạm tới “đường thẳng” kia?
Chẳng ai biết, chẳng ai quan tâm ngoài mấy ông trí tuệ nhân tạo cho Sophia.
Lão Tử phán “Đạo khả đạo phi thường đạo.” Về sau, Datmaniac hát “Thứ duy nhất để ngăn cách con người chính là ngôn ngữ” và A. Einstein từng nói “Thứ duy nhất cản trở việc học của tôi là giáo dục.” Cho nên, tôi chọn làm giáo dục ngôn ngữ.
Nếu xem hồ Xuân Hương là trái tim của DL thì ngọn núi sừng sững này có lẽ chính là não bộ. Tôi giao du với cả hai, trò chuyện sâu với cả hai màu xanh đỏ. Tôi hay tản bộ ngược chiều kim đồng hồ quanh trái tim DL vào buổi đêm để cảm thêm sự náo nhiệt, xô bồ và cũng vài lần cố trèo lên đầu lên cổ bộ não “người khổng lồ” DL vào ban ngày để hiểu thêm sự tịch mịch, lạnh lẽo và thưa thớt của một vùng không khí loãng, nơi đó tôi có thể phóng tầm nhìn ra xa, xuyên qua các đám mây hơi nước khổng lồ, hướng ra khỏi các thành phố buồn bên dưới, ra xa xa nữa để có thể chạm vào vùng chân của trời, nơi mọi thứ dù lớn dù nhỏ đều phải mất hút vào một đường thẳng kỳ bí duy nhất_Đường phân định trời đất. Hóa ra, để thấy được chân trời ta cần nỗ lực không ngừng đưa chân mình vượt lên trên các chân núi lớn nhỏ, chạm đến đỉnh núi, nơi cao hơn cả đỉnh những ngọn cây cao nhất rừng xanh, à… ra là thế.
Nhiều bận tâm tư dày quá lại tìm nó tâm sự mỏng. Những dịp đặc biệt như thế cũng không nhiều. Những lúc có dịp ngồi xuống toàn tôi nói, tính nó vẫn thế, kiệm lời, nhưng được cái nó bao dung, kiên nhẫn và dịu dàng, nó cứ thế nằm im nghe, trơ ra như đá, nhiều lúc cũng quên nó thực là một cục đá to xác, to đến độ người ta vẫn tưởng nó là đất mẹ, nhưng lạ là nó luôn quan tâm, hỏi thì nó vẫn vui vẻ trả lời, mình im thì nó im, chưa bao giờ nó hết quan tâm tôi, im lặng nhiều lúc là đỉnh cao của quan tâm. Nó yêu thương gì tôi chăng? Nghĩ cũng tốt phước, thời ai cũng có nhu cầu nói và cho lời khuyên, nhiều phen giữa dòng đời còn có người đủ tĩnh và chọn nhẫn nại chỉ để nghe mình “hồ than thở” chút đỉnh đã là may. Cũng thú, một hòn đá to chảng và một con người bé xíu xiu tóc còn xanh và máu còn nóng. Phải cất giọng chứ chả biết ngày nào rồi cũng nằm im như nó thì phí phạm. Cất giọng là ân huệ và lời nguyền riêng của thân phận Người. Con thì làm gì có thể cười, khóc, suy tư, nín thở, nói liên tục thành lời và cả hát ca nhảy múa, chỉ có Người là có thể. Con là Nhiệt. Nhiều lúc dòng đời dùng nhiệt quay Con rồi Con quay Người cũng nhiệt không kém nên lắm lúc Người chỉ còn nhớ tên trong khai sinh nhưng lại đâm quên mình là Sáng.
Tôi có một thói quen có phần lao lực, tản bộ lang thang, thường thì tôi sẽ lội bộ quanh hồ hoặc đến một quán ăn hoặc một quán café nào đó ở lưng chừng đồi ngồi nghe nhìn, đóng một cái bomber hay hoodie, giày thể thao, thọc 2 tay vào túi áo khoác, túi trái ôm mơ túi phải ôm rác, à không, đấy là Đen, túi trái là một mẩu giấy nhỏ cỡ A5 gấp tư lại, túi phải là một cây viết chì. Chân cố đi chậm hơn lần trước, thế là đủ. Với tôi, quá trình này rất là kem cây.
Mỗi khi tôi có những câu hỏi và những băn khoăn nặng đầu mà sách vở nhiều lúc cũng chẳng biết trang nào mà lật, hoặc họa hoằn lắm thì đó chỉ là những sự tò mò ngô nghê kiểu con nít 8 tuổi khi chăm chú nhìn vào một cành cẩm chướng hoặc một con ve sầu, tôi sẽ tìm được đâu đó là vô số những “gợi ý” rất sâu sắc, rất khó hiểu, nhưng nếu từ từ tăng nhiệt ép vỡ ra được ánh sáng thì đó đều sẽ là những insights thú vị, nhiệt năng đã chính thức chuyển hóa thành quang năng. Khi đó, những đáp án lấp ló từ từ sẽ xuất hiện chỉ bằng một thao tác đơn giản mà từ lâu tôi đã tập đi tập lại đến mức ám ảnh: Nhìn sâu, thật sâu, tập trung vào những chi tiết nhỏ nhất, thở đều và chậm, nhìn thật lâu vào một điều gì đó, cứ tập trung nhìn đừng rời mắt, đoạn này phải có chút niềm tin, quan trọng là giữ tỉnh táo và ý thức rõ mình đang nhìn, và rồi kiên nhẫn im lặng như sư tử rình mồi, phải thật tĩnh, không bình luận, không phán xét, không tìm kiếm, chỉ kịp ý thức việc mình đang nhìn, sau một lúc, tiếng nói đó sẽ vọng đến rất nhỏ và rất bất ngờ, nhiều lúc âm lượng quá nhỏ ta sẽ tưởng là loa hư nhưng không, đó là do cái loa cá nhân của ta đã quá ồn ào. Tai ta vẫn chỉ đang nghe những outsights, insights chưa kịp đến trước khi ta lại mất tập trung…
Tiếng nói đó là dòng xanh, Khi nó đến (Quá trình mã hóa hay encode), tôi phải có thể nhận biết nó đang đến vì khi nó đến thường sẽ là quá muộn, đó là lý do phải thật tĩnh và tỉnh, tôi sẽ ép lắng đọng thời gian về tiệm cận 0 nhưng đây là khoa học viễn tưởng vì tốc độ điện não (có tính vật chất sinh học) dù có hoạt động song song (parallel thinking) và tối ưu cách mấy vẫn gần như không thể chạm đến vận tốc ánh sáng trong vật lý (gần 300 triệu m/s), nơi đó thời gian ngưng đọng lại như sương mai và tính vật chất gần như biến mất hoàn toàn thành hư vô. Trong khoảnh khắc đó, tôi sẽ cố với tay chụp lấy và ghi vội vào giấy những gì tai thoáng nghe được, nhiều lúc thứ ghi xuống chỉ là giọng nói của chính mình, là dòng đỏ, không phải lúc nào cũng dễ phân định màu.
Quá trình dòng xanh đổ ập vào sự tồn tại là vô cực nhanh, nhanh hơn hẳn chuyển động trôi của electron qua cuộn dây đồng (e-drifting), nhanh hơn hẳn tốc độ dòng điện hay dòng nghĩ trong não và cả với tốc độ truyền cảm xúc (e-motion) dù tốc độ dòng cảm đã là rất rất nhanh so với dòng nghĩ, dòng xanh chảy ngang với tốc độ ánh sáng hay tốc độ của một electron được gia tốc cực đại tại môi trường chân không trong máy gia tốc hạt của CERN nhưng không bao giờ vượt nổi vận tốc ánh sáng c, nên nhiều thoáng lơ là chút là chỉ kịp quay xe đuổi theo gắng chụp được một hai âm thanh còn echo lại của keywords hoặc một phác họa vội vàng nào đó còn rất sơ sài, tay này chụp tay kia ghi, cứ thế mà nhiều buổi vẫn công cốc. Chỉ kịp ghi xuống nguệch ngoạc vằn vện, việc giải mã (Decode) để sau…
Sài Gòn – 5/5/2025
