Lobster – Tôm hùm

Một bộ phim của đạo diễn triết gia Yorgos Lanthimos.

Tháng cô hồn này nếu bạn đang tìm một phim với màu sắc hơi quái quái xoắn não sau khi nạp quá nhiều phim thị trường, nếu bạn đang tìm cho mình một đoạn phim lột tả được đâu đó phần nào chiều sâu nội tâm một con người lúc đang chẳng yêu thứ gì, một vùng tối đen như mực cùng câu hỏi tình yêu lứa đôi kia thực sự là cái chi, nếu bạn cực ưng cái bụng mấy phim có lồng nhạc cổ điển giao hưởng dạng Beethoven và cuối cùng, nếu bạn là fan cứng của dòng phim có người dẫn chuyện kiểu kiểu Morgan Freeman [narrator], thì hẳn, bạn sẽ muốn ngó thử Lobster. Tóm cổ áo lại, phim này đẹp da diết và khùng miên man, bạn nhắm xem được thì nên xem, không xem được thì cũng nên xem.

Chống chỉ định-Nếu bạn đang khó ở, táo bón lâu năm, hơi nghiêm túc có phần thái quá về bảo vệ động vật, không thoải mái cho lắm khi luận bàn về tình đồng chí khác giới, hơi né né mấy cảnh máu me tung tóe trông không được gọn gàng đẹp đẽ, như kiểu đời thật ấy hay nếu bạn thường không dám nghĩ hay thậm chí thoáng nhìn về khoảnh khắc xuống lỗ của đời người, hay đơn giản không ưa kiểu hài thường bị người Việt gắn mác ”kém duyên” của mấy gã danh hài như Mr. Bean hay Sặc-Lô, tất tần tật đây không phải phim cho bạn, và hẳn là cả những phim khác của Yorgos Lanthimos.

Đây là phim thứ hai tôi có dịp coi được của gã Yorgos Lanthimos, phim còn lại tôi xem cũng là một siêu phẩm về độ quái dị, Răng Chó [Dogtooth], luận bàn về nguồn gốc của giáo dục hiện đại, ý niệm về tự do và ý nghĩa của ngôn ngữ trong sự phát triển nhận thức nói chung nơi một cá thể người. Phim định xem sẽ là Alps ra lò năm 2011. Trở lại với phim này, tôi đã xem Lobster được 3 lần để có thêm thì giờ để nhìn lại những diễn xuất cố tình được sắp đặt nơi góc máy thay vì nằm chính giữa ống kính như các phim điện ảnh thường gặp [thì đó mới là đời, bạn không hề là cái rốn của vũ trụ như bạn vẫn tưởng, còn là gì của vũ trụ thì bạn tự hiểu] và cũng để nghe lại phần nhạc cổ điển của phim hay ho bùi tai như kiểu Danish Girl, Unbroken hay The imitation Game [Tất cả đều là nhạc của Alexandre Desplat cả]. Có những thời khắc mạch phim như được cố tình đưa vào trạng thái tĩnh lặng tuyệt đối cùng một màn hình tối đen như nhà đèn cúp điện, như lỗ đen, như kiểu người chết, hơi rờn rợn và cũng hơi mong chờ một thứ gì đó xảy đến…

Tóm tắt – Chuyện dài nhưng  nếu túm váy lại trong một câu, sẽ là, một ngày nọ chính phủ nổi hứng gom mớ FA ngoài kia lại vào một khách sạn seaview lộng lẫy rồi cho mỗi đứa ở đó free tháng rưỡi, chính xác là 45 ngày hòng tìm bồ cho mình, lâu lâu cả đám được cầm súng gây mê vào rừng săn mấy đứa đã bỏ chạy khỏi khách sạn trước đó và trốn vào rừng với phần thưởng cũng hậu hĩnh, extra 1 ngày/1 đứa bắt được và cuối cùng sau 45 ngày sẽ dẫn về hai kịch bản dễ thấy, nếu có bồ sẽ được trả về XH văn minh còn nếu vẫn ế chảy thì bị biến thành một con gì đấy tùy chọn rồi thả lại vào rừng sống kiếp thú vật, và cha diễn viên chính, gã kiến trúc sư tên David thì muốn mình hóa thành một con Lobster [Tôm hùm], nhưng có lẽ hắn cũng đã tìm được nửa kia của mình. Hết phim. Và nếu bạn thử nhìn 45 ngày trong khách sạn để tìm bạn đời cũng như 45 năm đời người để tìm người yêu, bạn sẽ luận ra nhiều điều hay ho từ bộ phim.

Sau đây là 13 câu thoại khá khó khăn để chọn rút ra từ một bộ phim triết học hài hước nhẹ nhàng và tối tăm đúng như Netflix dán nhãn ‘’Dark Comedies’’ và cũng là phim được báo Tuổi Trẻ 4 năm về trước giật tít ‘’Không yêu không được làm người’’ và được chấm 87% trên Rotten Tomatoes.

1… [Âm thanh cuộc sống]

Câu thoại đầu tiên chính là sự im lặng đến lạnh người, gần 5 phút đầu phim không một tiếng người, những âm thanh khác đều có, chi tiết đến độ cả tiếng cái gạt nước kính xe hơi cót ca cót két chạy qua chạy lại còn nghe thấy. Một người phụ nữ luống tuổi lái xe một mình tới một cánh đồng, trông mụ có vẻ thấp thỏm, cứ nhìn quanh xem có ai nhìn mình không, mặt khá táo bón, mở cửa xe bước vội, dáng đi vừa giống đi vừa như chạy, lăm lăm cây súng côn ổ xoay trên tay, đi thẳng đến chỗ đám lừa, nhắm có chủ đích vào một con, bắn 3 phát liên tiếp, lạnh lùng. ĐÙNG… ĐÙNG…, ĐÙNG…

Con lừa thẳng cẳng.

Còn khán giả xem phim thì thẳng lưng ngồi ngay ngắn cả vào ghế.

Bà cô đầu phim hẳn là dân Hải Phòng, không hề lòng vòng hay có những pha xử lý cồng kềnh như lão Hạc bán chó.

2. ‘’44 or 45, there’re no half sizes’’

Nơi khách sạn David được đưa tới, chỉ phục vụ số giày tròn, không có số một nửa. Ở nơi bạn phải tìm một nửa của mình, không có số giày một nửa, bạn phải chọn 44 hoặc 45. Bạn mang 44 rưỡi là không đúng quy chuẩn XH. David chỉ có hai lựa chọn; sống chật lại hoặc sống lỏng hơn, chỉ là không được vừa vặn là chính mình nữa. Và David chọn 45.

Hi vọng đây không phải là cái khách sạn được Glenn L. Frey tả trong bản nhạc huyền thoại Hotel California, đặc trưng bởi khúc dạo đầu/dạo cuối guitar đầy ấn tượng và hoang dại dài gần một phút mà những fan guitar thùng đều lấy ra tập tành, câu cuối của bản nhạc cũng đã dằn mặt người nghe bao thế hệ, nhưng bằng một câu hát, du dương đến độ ta cứ hát ầm ầm mà chẳng biết mình đang hát gì, rằng ‘’You can check out any time you like, but you can never leave.’’ Hóa ra, hotel California không hề nhẹ nhàng như những giai điệu dập dìu chết ruồi kia. Và khi nhạc trong khách sạn đó từ từ bò lên, thì cũng là khi ‘’some dance to remember, some dance to forget.’’ Khi ấy, bạn sẽ chọn là ai.

3. ”The fact that you’ll turn into an animal if you don’t manage to fall in love with another person during your stay here is not something that should upset you, or get you down. Just think, as an animal you’ll have a second chance to find a companion”

Khách sạn chỗ David có một niềm tin chắc cú rằng, một con vật sẽ dễ tìm bạn đời hơn là một kiếp người, cái mà họ gọi là ‘’companion.’’ Và có lẽ bạn trở thành thú vật cũng chỉ là để phục vụ cho một mục đích tối thượng, tìm kiếm bạn đồng hành của cuộc đời này. Mọi thứ phải có đôi và mua vé số từ nay cũng phải mua theo cặp, bao lô cũng phải bao cho chẵn.

Cũng là một kịch bản thú vị. Einstein từng có một lá thư gửi cho con gái nhỏ Lieserl của ông nhưng bị thất lạc nhiều năm, sau khi được tìm lại khoảng năm 2017, bức thư đã gây nhiều sự chú ý khi người ta đã đọc thấy chúng có tả về một thứ mãnh lực vũ trụ của tình yêu [Universal Force of Love], là thứ bí mật mà ông đã dặn cô bé ‘’phải truyền lại cho toàn thể loài người’’ [you must transmit to all mankind]

Ta không khỏi rùng mình khi đi qua những dòng thư kiểu như

‘’ I believe it is also in charge of all phenomena in the Universe, many of which we have not seen or explained yet. This universal force is LOVE.’’

Còn Kinh Thánh bao đời đã luôn dạy rằng ‘’Thiên Chúa là Tình Yêu,’’ không chừng vì những câu chữ kia quá đỗi giản đơn nên tận 2000 năm sau loài người vẫn mãi không thể hiểu ra ý chàng trai năm ấy muốn nói cái gì. Một cách hiểu nào đó, kịch bản phim đã một lần nữa nhắc nhớ ta về điều này, loài người phải tìm cho được thứ tình yêu đích thực trong đời, nếu không, bạn hãy làm thú vật, con gì cũng được, trừ con người, để tiếp tục tìm kiếm tình yêu thất lạc kia. Đừng để gã điên Nietzche hay bất kỳ tay triết gia nào nghe được luận điểm này, kẻo họ lại xoáy vào hỏi vặn hỏi vẹo thú vật thực là đang tìm love hay tìm lust. Thú vật còn chưa thể hiểu ý niệm cherish là gì thì sao có thể hiểu được cái gọi là love sẽ đẹp đẽ ra sao. Thú vật chưa thấu chữ tình nên cũng sẽ không thể hiểu về chữ nghĩa cao quý, và rồi, ta sẽ khẽ rùng mình khi ngẫm lại câu nói 5 chữ mà ông bà bao đời đã cất công nhào nặn ra ‘’nghĩa tử là nghĩa tận,’‘ và cũng từ đó mà dân ta có hẳn nghĩa trang Y Pha Nho ở miền Trung.

4. ”You’ll need to find a companion who is the same type of animal as you are. A wolf and a penguin could never live together, nor could a camel with a hippopotamus. That would be absurd”

Trong thế giới của Lobster, bạn không được yêu bừa, không phải cứ điện tâm đồ nhảy cùng pha là tới với nhau và cũng quên luôn khái niệm yêu/ghét từ cái nhìn đầu tiên hay cuối cùng gì gì đó. Trong khách sạn nơi chính quyền quản lý bạn, bạn muốn bắt cặp với một ai, bạn phải chứng minh được bạn có gì giống đối phương, có giấy chứng nhận phường đóng dấu hẳn hoi. Hay như trong phim, bạn muốn có bồ bạn phải có gì đó hoàn toàn giống họ, khổ cái, những thứ đó phải nhìn thấy, phải chứng minh được, đó có thể là cùng cận thị [short-sighted woman], cùng đi cà nhắc [limping man], cùng nói ngọng [lisping man], cùng thích ăn bánh quy bơ [biscuit woman], cùng hay chảy máu cam [nosebleed woman], hay đơn giản là cùng… ác [heartless woman]

Vì XH đó tin sái cổ rằng, sói thì không hẹn hò với cánh cụt và lạc đà thì không làm tình với hà mã, và người thì không dắt lợn đi dạo như góc quay khá awkward bên dưới.

Trong XH mà Lanthimos dựng nên, chẳng ai có tên, chẳng ai biết ai là ai, ai là mình và mình là ai, trong phim triết gia này có vẻ cố tình không cho ai cái tên, khách sạn tên the hotel, quản lý khách sạn gọi là hotel manager, người bồi bàn già 50 tuổi thì gọi là 50-year-old waiter, những kẻ FA thì gọi là the loners, ai cũng được nhìn nhận chỉ bằng đặc điểm nhận diện của mình [defining characteristic], chỉ có David thì được ưu ái gọi là David.

5. ”I must congratulate you. Usually the first thing people think of is a dog and that’s why the world is full of dogs. Very few choose to become unusual animals, which is why they are endangered”

Một câu thoại vui của hotel manager nói cùng David vào ngày đầu tiên anh đến khách sạn, gợi nhớ về thuyết luân hồi bánh xe. Khi được chọn trở thành một con vật và sống như một con vật, đa phần trong ý nghĩ đầu tiên người ta muốn thành chó, Nhật Tân chắc sẽ vui vì điều này. Khá kỳ lạ, David lại muốn trở thành tôm hùm vì chúng sống lâu cả 100 năm và vì gã vô cùng thích biển, hẳn nhiên đã nghĩ về Bình Ba.

6. I’m going to ask you a question and I want you to answer me honestly. What’s worse, to die of cold and hunger in the woods, to become an animal that will be killed and eaten by some bigger animal, or to have a nosebleed from time to time?

Gã chân bị thọt hỏi David rằng, liệu phải thường xuyên giả đò đập mạnh mũi vào cạnh hồ bơi hay vào cạnh bàn 2 lần để mũi phải đổ máu và từ đó cua được cô gái hay chảy máu cam và việc không tìm được bồ để rồi bị biến thành con này con nọ rồi sống kiếp thú vật, cái nào sẽ tệ hơn. Nơi đó, David phải chọn, một bên là dối trá và một bên là đầu thai thành thú vật. David đã chọn dối trá.

7. ”If we notice any problems, any fighting or tension between you which you cannot resolve yourselves for whatever reason, you will be assigned children. That usually helps. A lot”

Đó là câu hotel manager phán với mỗi cặp đôi ngày làm giấy chứng nhận kết đôi. Dịch thô rằng, nếu hai bạn có tranh chấp gì không thể tự giải quyết khi sống bên nhau, khi cơm không chín và canh mặn chát thì chính quyền sẽ cấp cho đứa con dưới dạng một cục trách nhiệm để đánh lạc hướng, mọi thứ thường sẽ ổn sau đó. Kiểu khi bạn bắt đầu sắp tỉnh thức và bắt đầu khao khát tự do, đời sẽ dập cho bạn mớ nghiệp ở dạng các mối quan hệ XH để bạn bận tối mắt cùng nhiều thứ khác và chìm trở lại vào giấc ngủ dài thiên thu mà tạm quên chuyện tỉnh thức kia đi. Nghe qua vô cùng chua và chát như một quả hồng còn đầy Tannin hay ui nó chát và chua như trái me như khi Đen nói lời cám ơn nọ, hình tượng đứa con đến với một mối quan hệ tựa như viên thuốc xanh trên tay gã trọc Morpheus chìa ra trong phim Ma Trận. Và nếu ngày đó Neo lóng ngóng chọn nốc viên xanh thì ta đã không có Ma Trận phần hai. Ngày nay, cộng đồng những kẻ chọn viên đỏ được coi là những triết gia và cộng đồng rất đông những người chọn viên xanh thì lại hay tụ tập ở những quán bar nốc rượu cùng thú mỏ vịt. Thế bạn nghĩ Adam ngày đó nếu không cắn táo mà cắn thuốc thì sẽ chọn viên nào. Steve Jobs hẳn biết rất rõ câu trả lời vì ông đã chụp hình trái táo cắn dở của Adam làm logo cho một công ty công nghệ hay ho nọ.

8. ”It would be wise to choose something you cannot do as an animal, like read a work of classic literature or sing a song you really like. It would be silly if you chose, for example, a walk in the grounds or to have sexual intercourse with someone because these are things you can also do as an animal”

Đây là câu hotel manager nói cùng bạn thân của cô gái chảy máu cam, chính là cô gái cùng mái tóc vàng bóng vô cùng đẹp đẽ, về một điều cuối cô có thể làm trước khi cô bị biến thành một con ngựa. Như kiểu bữa ăn cuối, điếu thuốc hay ly cà phê đen cuối của một tử tù vậy, mấy ai nuốt nổi. Thực tế, dù là lý do gì, tên tuổi phạm nhân chịu thi hành một bản án tử sẽ thường được giữ kín, trường bắn cũng chỉ được báo ngày giờ nào có thi hành án để chuẩn bị. Chẳng con người nào có thể thực sự sống nổi khi biết ngày giờ cụ thể mình sẽ bị lôi ra bắn hay bị trói vào ghế điện. Dù có là một phạm nhân trọng tội, đó là nhân đạo cơ bản.

Nếu bạn có dịp đọc câu thoại trên lần thứ hai, thực sự đọc đến lần thứ hai, bạn sẽ muốn làm một con người, dù là một ý nghĩ thoáng qua. Bạn sẽ muốn mỗi ngày được đọc sách, được nghe nhạc Jazz, nhạc Trịnh, nhạc cổ điển rồi vẽ vời hội họa, được giúp đỡ người này người kia, muốn được nói chuyện, muốn tìm hiểu tiếng Latin, tiếng Phạn, rồi văn học Anh, đọc Murakami, Truyện Kiều, Shakespeare các kiểu. Bạn sẽ quý từng ngày được làm người hơn. Con vật thì sẽ làm gì và con người thì nên làm sao.

Dẫu thế, đâu đó đầu hẻm lại vẫn vang lên giọng Elvis Phương ai oán khi ca rằng ‘’Nếu con kiếp sau, ước ao không làm kiếp người,’’ trong bản ‘’Hãy nhìn xuống chân’’- Một trong những bản tôi thích nhất nhưng cũng là những ca từ nghe nản nhất của cố nhạc sĩ Lê Hựu Hà. May mà sau đó ông có bản ‘’Hãy ngước mắt nhìn đời’’ cứu vớt lại tất cả.

‘’Hãy nhìn xuống chân, biết bao nhiêu người khốn cùng

Sống đời tối tăm như loài giun

Hãy nhìn xuống chân, dế giun đang cười con người

Miếng mồi đính chung ai giành nhau

Hãy nhìn xuống chân, để thấy thua loài côn trùng

Suốt đời chẳng bon chen nhọc thân’’

9. ”I hope she dies right away. On second thought, I hope she suffers quite a bit before she dies. I just hope her pathetic screams can’t be heard from my room because I’m thinking about having a lie down and I need peace and quiet. I was playing golf and I’m quite tired and the last thing I need is a women dying slowly and loudly”

Khi người phụ nữ thích bánh quy bơ phòng 108 không thể tìm được ai để yêu, cô ta chọn nhảy lầu, nhưng vì nhảy không đủ cao hay vì không chọn nhảy ở tòa án Bình Phước nên đã không chết được ngay, ả nằm cạnh vũng máu kêu la ầm trời, David do muốn bắt cặp với người phụ nữ tàn ác nọ nên đã dối lòng nói ra những lời trên hòng tỏ ra bên trong lồng ngựa mình cũng không hề có một trái tim nào, mà chỉ là một cục gạch bọc quanh bởi vài tấm tôn Hoa Sen, một chút Chúa lòng thương xót cũng không. Nghịch lý cuộc đời, để không bị biến thành thú vật và sống như một con vật, David đã phải giả đò sống vô nhân tính và không có trái tim [heartless] để có thể được tiếp tục cuộc chơi này. Bởi chăng, Trịnh chẳng đã viết rằng

‘’Tiến thoái lưỡng nan, đi về lận đận,

ngày xưa lận đận, không biết về đâu’’

10. ”Alright. So, welcome. You can stay with us for as long as you like. You can be a loner until the day you die, there’s no time limit”

Sau khi xài hết 45 ngày, chạy trốn khỏi khách sạn, David gặp được một đám người giống như mình, hoặc đã xài hết ngày phép hoặc bị phát hiện gian dối và chạy trốn vào rừng sâu. Nơi đây, người ta ai ai cũng ngỡ mình thích một mình và một mình là thiên đường, đến nỗi họ ca tụng rằng ở trong rừng ta có thể ĐƯỢC là một ‘’loner’’ [kẻ cô đơn] tận đến khi ta chết, không ai bắt ta phải bắt cặp với bất kỳ ai. Nhưng rồi, khi phát hiện ra cô nàng cận thị, cũng như David, họ ngay tức thì biết mình đã tìm ra nhau, đã tìm được ‘’tình yêu của đời mình.’’ Nhưng rồi, họ phát hiện ra, nơi đây, ẩn sâu trong rừng, nơi người ta có thể làm gì thì làm nhưng tuyệt đối không được yêu, có thể nói chuyện cùng nhau thâu đêm hay jerk off thoải mái quanh gốc cây nhưng hôn hít là cấm tiệt, muốn ăn trái gì thì ăn trừ táo mỹ, muốn nghe nhạc gì thì nghe, nhạc điện tử hay EDM càng tốt, cứ đeo tai phone vào tự nghe tự nhảy nhót, nhưng không bao giờ được hòa nhịp con tim cùng một kẻ nào đó khác. Bạn có thể rất high [phê pha] nhưng bạn phải quẩy một mình.

Và rồi, chạy khỏi khách sạn, David ngay lập tức húc đầu vào hạt sạn. Nơi đây, David lại phải chọn giữa hai thứ chẳng thơm tho gì hơn; Hoặc yêu lén lút để lừa dối mọi người rằng ta chỉ là hai người xa lạ hoặc sống công khai và chấp nhận bị phạt, những hình phạt cũng rất quái dị và hẳn chẳng ai muốn dây vào, thậm chí là có thể bị chôn sống vào chính cái huyệt mình đã đào trước đó. David đành chọn yêu lén.

11. ”If you manage to free yourself but think that you’ll die from the bleeding, go straight to your grave. Have you dug your own grave?

Don’t expect anyone else to dig your grave for you, or to carry your corpse. We’ll throw some dirt over you but that’s about it.”

Trong rừng, nhóm loner, hội những người chọn cô đơn có một quy định khá dị, họ phải tự đào mồ cho mình, mỗi người ngay từ khi còn sống đã phải chọn cho mình một mảnh đất n mặt tiền hay giáp biển hay gần chợ, quán bar, trường học, bệnh viện hay gì gì đấy, rồi đào một cái rãnh nhỏ đủ nằm. Khi nào cảm thấy mình sắp tạch thì tự lăn gấp vào đó, sẽ không kịp lăn vào nhà thờ, lúc đó quá yếu để lùa đất đá thì ‘’đồng đội’’ sẽ giúp lấp đất giùm cho, thế là đã vô cùng nhân văn rồi. Nghe qua thì dị, nhưng nghĩ kỹ thì cũng vẫn không bình thường, nhưng cũng phải, đã dám chọn sống một mình thì cái giá là tự chôn mình. Kinh Thánh có một câu nghe vần điệu nhưng khá khó nhằn, rằng ‘’Cứ để kẻ chết chôn kẻ chết của họ.’’ Một cái giá không mắc không rẻ cho một lựa chọn tự do tự tại. Đó là đúng giá thị trường rồi. Có chơi thì có chịu, chí ít thì cũng đã từng được chơi, sớm biết chấp nhận chuyện đó thì là hoàng tử Charles, mãi không chấp nhận thì đành là hoàng tử bé muôn đời. Đoạn David đào cho mình một cái hố rồi tự vào đó nằm ướm thử, còn tập tự vảy đất lên mặt để tránh chó rừng đến ăn mất. David chuẩn bị cho phút cuối của mình chắc phải kỹ gấp mấy lần ngày ra đi của cụ Diệm với cụ Nhu cuối năm 63. Một phân cảnh buồn đến ám ảnh. Thường, người ta chỉ được nhìn đời từ một cái lỗ 2 lần, nhưng với David, gã được thấy những 3 lần.

12. ”Why did you have to blind me? You could have blinded him”

Khi thủ lĩnh nhóm loner [nhóm độc thân mất nết] biết 2 đứa cận thị đang giở trò yêu xa, cô ả bèn đem cô gái cận thị đi bác sĩ chọt cho mù mắt, để chúng không còn được giống nhau, mà không còn giống nhau thì thường trong XH đó sẽ không thể yêu được nhau. Câu nói trên là câu phản ứng của cô gái cận thị khi biết chuyện, rằng, sao không quyết định đâm mù mắt David, mà lại chọn đâm mù mắt cô.

Một câu nói không đẹp, không cao thượng, không thần thánh chói sáng, nhưng có lẽ là… thật.

Bạn nhìn thấy một đóa sen, bạn cắt đem về làm gỏi ngó sen, đó là lust.

Bạn nhìn thấy một đóa sen, bạn cắt đem về cắm trong lọ để trong phòng thưởng thức dần, thậm chí còn dùng làm mẫu vật vẽ tranh, đó là cherish

Bạn nhìn thấy một đóa sen, bạn đơn giản đến đó mỗi ngày để chăm sóc và nhìn ngắm nó, đó là love

Trong phim, khách sạn chỉ là lust, khu rừng chỉ là cherish. Vấn đề là ai ai cũng nghĩ đó là love, khách sạn thì nghĩ mình đang tạo love, khu rừng thì nghĩ mình đang cấm love. Love là thứ bạn không thể tạo và cũng không thể cấm, bạn chỉ có thể là nó, hoặc không là nó.

Gía như họ chỉ chọc mù một con mắt của cô gái cận thị thì có lẽ cô đã không rơi ra những lời oán trách cay cú đến thế. Như Trịnh đã dặn đi dặn lại hãy để lại một con để còn nhìn đời.

‘’Còn hai con mắt, khóc người một con,

…con mắt còn lại, nhìn cuộc đời tôi’’

13. ”We’ve developed a code so that we can communicate with each other, even in front of the others, without them knowing what we are saying… The code grew more and more as time went by and within a few weeks we could talk about almost anything without even opening our mouths. About history, music, our childhood, everything”

Hai nhân vật cận thị của chúng ta đã ở bên nhau, quan sát, để tâm và hiểu nhau đến độ họ có thể chỉ dùng ngôn ngữ cơ thể [sign language], chỉ cần đứng múa may quay cuồng là có thể giao tiếp về những chủ đề mà ngay cả sinh viên năm cuối ngành đó chưa chắc có thể nói gì nhiều về, ví như lịch sử, âm nhạc, những kỷ niệm thời thơ ấu, mọi thứ.

Hẳn bạn đã từng nghe rằng yêu thì không cần nói, hay đại loại không thể nói nên lời, rằng yêu là một động từ, là tràn lời hoa lá bay, và khi thiếu vắng tình yêu, ta dường như rơi tọt vào thế giới của sự ghét, vốn là thứ sẽ làm ta cạn lời. cậu sinh viên Einstein ngày nào đã từng tranh luận với giáo sư của mình, Chúa vốn không tạo ra bóng tối hay sự ác nhưng bóng tối chỉ là sự thiếu vắng ánh sáng và cái ác chỉ là sự thiếu vắng cái thiện mà thôi. Một cách khác, chúng là một.

Dùng sự im lặng để đạt đến thấu cảm từ những ý niệm trong tâm tư của nhau như kiểu Prudential là một thứ đã được nêu lên trong Đạo Đức Kinh của Lão Tử từ khoảng năm 600 TCN, với câu nói hẳn đã thành huyền thoại của cuốn này vì được trích dẫn quá nhiều

‘’Đạo khả đạo phi thường Đạo. Danh khả danh phi thường danh’’

Nghĩa được nhiều người hiểu nhất là, một Đạo lý mà ta có thể ngồi xuống giãi bày, dùng lời mà đàm Đạo thì nhất định không phải là thường Đạo, không phải Đạo hằng cửu, không phải Đạo rất gì và này nọ.

Tiếc thay, khi họ có thể yêu và hiểu nhau mà không dùng đến lời, hệt như câm và điếc, nhưng khi không còn mắt nữa, mọi thứ đã trở nên rất khác, đến khi David quyết định dắt người con gái mình yêu giờ đây đã mù lòa về lại XH mơ ước [Nơi biết đâu lại là một bản sao của một khách sạn cỡ lớn]. Ra khỏi khu rừng, giờ đây họ đã có thể tự do nói và nghe lẫn nhau, những âm thanh của những người đang yêu, nhưng trước mắt David là một hố sâu khổng lồ mà anh phải vượt qua, anh cần phải tự làm mù mắt mình để có thể đủ điều kiện được XH công nhận là một ‘’cặp’’ cùng cô gái mù đang ngồi đối diện anh.

David đang đứng trước một khái niệm đỉnh cao nhưng rất đỗi quen thuộc trong giới thiền định, đó chính là buông bỏ. Nếu là thế giới vật lý của Niels Bohr thì đó là ‘’bước nhảy lượng tử’’ hay quantum leap nổi tiếng. Khó mà dễ, dễ mà khó không tưởng. Để có thể ung dung thần thái rớt ra được câu ‘’Tiền nhiều để làm gì’’ thì chú Vũ ắt đã phải làm ra rất, rất, rất nhiều tiền để hiểu được điều đó. Sự buông bỏ khi ta chưa sở hữu sẽ là sự vô nghĩa tròn trĩnh, nhưng cái khó rằng khi nào thì sự sở hữu là đủ để có thể đạt ngưỡng muốn buông bỏ. Điều này không ai dám nói chắc, và David trong phim cũng vậy, gã chỉ biết nắm chặt tay người mình yêu, trôi vô định theo những tiếng gọi nơi hoang dã.

Cả David và cô gái mù, cả hai đều đã vượt qua mức độ lust ở khách sạn, đã thoát khỏi khu rừng loner và hiện đang ở mức cherish nhưng đang ngộ nhận đó là love. Giờ đây, khi số phận đã đẩy họ đến cơ hội/thử thách để thực hiện một cú nhảy không tưởng để loài người tìm thấy Thượng Đế, để thành một Lucy khi đã nạp đủ 4 gói CPH4, để ngón tay Adam có thể vươn thêm ¾ inch và chạm tới ngón tay của God trong bức bích họa phục hưng nọ của Michelangelo trên trần nhà nguyện Sistine ở Vatican, hay đơn thuần chỉ để đẩy ý niệm cherish vào quỹ đạo cao vời của love, David cầm con dao cắt beefsteak đi vào nhà vệ sinh, nhìn thẳng chằm chằm vào gương, lăm lăm định chọt mù mắt chính mình. Rồi máy quay đứng lại ngay đó, Colin Farrell, người xuất sắc vào vai David cũng đang đứng chôn chân bất động, dù chưa chết nhưng vẫn đứng tướng Từ Hải, cả đoàn làm phim cũng dừng hẳn lại, chỉ còn tiếng thở của đạo diễn và tiếng máy lạnh đều đều, không gian tĩnh lặng tuyệt đối được lồng vào trở lại như không khí đầu phim, căng thẳng, kịch tính cao độ, ai cũng dán mắt vào màn hình bằng keo con voi xem cha David này sẽ làm gì tiếp theo, liệu hắn sẽ can đảm đâm cái ọt làm mù mắt mình hay sẽ hèn nhát bỏ rơi cô gái mù đến từ hôm qua đang lẻ loi đợi mình ngoài kia.

Vài phút cuối phim cứ thế trôi qua mà không định dừng lại, người xem thì nghẹt thở chờ nghe một tiếng la lớn từ phòng vệ sinh nam, hoặc ít nhất là cảnh David đạp cửa tháo chạy ra khỏi đó, kiểu chơi vơi hớt hải như đoạn Kim Trọng đi tìm Thúy Kiều, nhưng không, mọi thứ trước ống kính vẫn diễn ra hệt như cuộc sống thường ngày mới chết, mọi âm thanh và hình ảnh về một cuộc sống thường nhật vẫn thế, ý là vẫn chán chán, vẫn đều đều, vẫn khó đoán và cũng chẳng ai buồn đoán, tất cả đều lọt cả vào ống kính của một Lanthimos tài tình, trừ đáp án chính xác cho bài toán số phận của David, của cô gái mù kia và cũng là của mỗi con người chúng ta…

Cuối phim, cô gái mù vẫn ngồi yên đó chờ một David, hai bên ghế ngồi chỉ còn lại một người, hai ly nước trên bàn một bên đã uống cạn từ lâu, một bên vẫn chưa hề nhấp môi, và mắt cô gái, dù chỉ còn trông thấy một màn đêm bất tận, vẫn đang nhìn về phía David, và đợi… Chúng ta đã làm gì với tình yêu thế này.

Đã có lúc ta ngỡ rằng David đã thực sự đạt tới thứ tình yêu rất gì và này nọ đó, thứ lung linh nồng cháy đến từng photon ánh sáng như tranh của con người lãng mạn Leonid Afremov nhưng hài thay, cho đến cuối cùng chúng cũng cứ mờ mờ ảo ảo như tranh Monet hay kiểu không cái gì vào với cái gì như những thứ lão già Picasso vẽ ra.

Thời gian thì cứ trôi, màn hình thì từ từ tối đen lại, đen như cái tiền đồ của chị Dậu vậy!FeaturedAuthor